Uzaktan Eğitim Süreçlerinde Sınav Güvenliği

Eğitim kalitesinin temel göstergelerinden biri olan online sınavlar eğitim kalitesinin göstergelerinden birisidir (Duart ve Martínez, 2001; Duart ve Sangrá, 2000; UE, 2000). Uzaktan eğitimin hayatımıza girişi ile birlikte hayatımıza giren ancak özellikle pandemi süreci ile birlikte tekrar gündeme gelen online sınavlar Yükseköğretim Kurulu‘nun pandemi sürecinde üniversitelere gönderdiği uyarılar ve öneriler ile ülkemizde de fazlaca tartışılan bir hal almıştır.

 

Yapılan çalışmalarda online sınavların; öğrencilere zaman açısından esneklik sağlaması, verilerin daha çabuk toplanması, sonuçların hızlı bir şekilde analiz edilmesi, maliyetin azaltması, öğretim elemanlarının yükünü hafifletmesi, istatistiksel dönütler alınabilmesi, ölçme hatalarını azaltması, geniş soru havuzlarının oluşturulabilmesi, veri analizleri ile sınav güvenirliğin artması, çoklu ortam materyallerinin (görüntü, ses, resim vb.) sınavlara eklenebilmesi o gibi avantajlar sağlamaktadır (Natal 1998; Luecht 2001; Dommeyer, Baum, Hanna ve Chapman 2004; Natal 1998; Sampson 2000; Helgeson ve Kumar 1993; Yağcı, Ekiz ve Gelbal, 2015).  Ancak tüm bunlara ek olarak sınavlarda yaşanan güvenlik sorunları büyük bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.

 

Üniversiteler tarafından farklı ölçme ve değerlendirme yöntemleri kullanılıyor olsa da en yaygın çevrimiçi sınavlar online test sınavlarıdır. Ancak bu sınavlarda öğrencilerin birbiri yerine sınavlara girmesi, ek kaynaklar yardımı ile sınavlarını gerçekleştirmesi ve aralarında bir iletişim ağı kurarak birbirleri ile haberleşmeleri önemli sorunlar arasındadır.

 

Çevrimiçi sınavlarda öğrenciler bir sistem üzerinden kendilerine iletilen soruları cevaplamaktadır. Ancak gerekli önlemler alınmadığında bu sınavlar “gözetimsiz” olarak tanımlanan bir gözetmen ya da eğitim olmadan gerçekleştirilmekte ve sınavların güvenirliği / geçerliği tartışma konusu olmaktadır.

 

Gelişen teknoloji ile birlikte sınav güvenliğinin sağlanabilmesi için kullanıcı odaklı şifrelemeler (Jung ve Heon, 2000) ve web kamerası kullanımı gibi seçenekler söz konusu olmuştur (Kumar ve Rathi, 2019).

 

 

 

Türkiye’de Online Sınav Süreçleri Ve Örnek Uygulamalar

 

Yaşanan pandemi süreci ve zorunlu olarak uzaktan eğitim süreçlerine geçiş yapılması farklı bir çok konuda olduğu gibi ölçme değerlendirme süreçlerinde de aksaklıklara yol açmıştır. Ölçme değerlendirme süreçlerinde yaşanan sorunların iki temel nedeni bulunmaktadır:

  • Gerekli teknolojik alt yapıya sahip olunmaması
  • Sürece dair gerekli tecrübeye sahip olunmaması

 

Pandemi süreci ile birlikte görülmüştür ki; ülkemizde henüz uzaktan eğitim merkezlerine sahip olmayan üniversiteler mevcuttur. Bu da bahsi geçen üniversitelerin hem gerekli olan alt yapı hem de uzaktan eğitim süreçleri konusunda gerekli bilgi ve tecrübeye sahip olmadığını göstermektedir. Ölçme değerlendirme süreçleri de bu alt yapı sorunları ve tecrübe eksikliği içerisinde gerçekleştirilmeye çalışılan bir süreç haline gelmiştir.

 

Yapılan çalışmalarda ülkemizde yer alan üniversitelerin kullanmakta olduğu uzaktan eğitim sistemlerime dair bilgiler aşağıda yer almaktadır.

 

Tablo 1: Üniversitelerde kullanılan LMS sistemleri

UES Türü n %
Moodle 70 35,0
ALMS 55 27,5
Üniversitenin geliştirdiği UES 23 11,5
Google Classroom 21 10,5
Canvas 11 5,5
Sakai 5 2,5
Edmodo 5 2,5

 

Buradan da anlaşıldığı üzere üniversitelerde kullanılan uzaktan eğitim sistemlerinin büyük çoğunluğu dünya genelinde kabul gören sistemler ve onların yerli olarak geliştirilen muadilleridir. Bu da kullanılan sistemlerin genel geçer sınav güvenlik önlemlerine sahip oldukları göstermektedir. Ancak insan faktörü nedeni ile tümüyle bir güvenlik sağlanması söz konusu değildir. Üniversiteler yaşanan sorunlara göre kendi güvenlik önlemlerini alması gerekliliğini doğurmaktadır. Bu önlemler teknik olmaktan ziyade daha çok hangi yöntemle ölçme yapılacağına dair önlemler olarak dikkat çekmektedir.

 

Buradan da anlaşılacağı üzere ölçme değerlendirme süreçlerinde güvenliğin sağlanması amacı ile yapılan çalışmaların önemli bir kısmı güvenliği sağlamaktan ziyade, güvenliği bozan durumları ortadan kaldırmak üzerinedir. Bu nedenle verilen örnek çalışmalar da bu yönde örnekler barındırmaktadır.

 

Bilkent Üniversitesi Örneği

 

Bilkent Üniversitesi online sınavlarda kamera kullanımı ile öğrencilerin anlık görüntülerini de takip eden bir sınav sistemi kullanmaktadır. Ancak üniversite bu güvenlik önlemini bir adım daha ileri taşıyarak öğrencilerine göndermiş olduğu “ayna” ile ortam kontrolü de yapmayı amaçlamıştır (Sputniknews, 2020).

 

Sosyal medyada kendinden oldukça söz ettiren bu uygulama ile 11.000 adet ayna öğrencilere ulaştırılmıştır. Üniversite tarafından konuya verilen önem, ayna sayısı ve maliyeti düşünüldüğünde anlaşılabilmektedir.

 

Üniversite tarafından yapılan açıklamada; yazılımlar ile tam bir güvenlik sağlanmasının mümkün olmadığı, bu nedenle böyle bir yola başvurdukları belirtilmiştir.

 

Akdeniz Üniversitesi Örneği

 

Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde yaşanan bir kopya olayı, pek çok üniversite tarafından da kullanılan IP takip sisteminin önemini bir kez daha ortaya çıkarmıştır. Fakültede gerçekleştirilen bir sınavda, sınav süresince herhangi bir soruna rastlanmamışken; sınav sonunda yapılan incelemede bir öğrencinin sınava giriş için dört farklı IP adresi kullandığı saptanmıştır (Medimagazin, 2020).

 

Konuya ilişkin araştırma sonrasında öğrencinin kullanmakta olduğu bilgisayara farklı bilgisayarlardan giriş yapıldığı ve aynı anda birden fazla kişinin sınava katıldığı ortaya çıkmıştır. Sınav iptal edilirken IP takip sistemlerinin önemi de bir kez daha ortaya çıkmıştır.

İstanbul Rumeli Üniversitesi Örneği

 

Bir vakıf üniversitesi olan İstanbul Rumeli Üniversitesi yerli LMS sistemi olan ve ölçme değerlendirme modüllerini de içerisinde barındıran ALMS yazılımını kullanmaktadır. Bu yazılım ile birlikte gelen karışık sorular, rastgele sorular, sorular arası geçiş yapabilme, yalnızca bir kez giriş yapabilme, teknik aksaklık yaşan öğrencilerin tespit edilebilmesi, farklı soru tipleri ile sınav gerçekleştirebilmesi, soru havuzu oluşturma gibi özelliklerle öğrenciye özel benzersiz sınav kağıtları oluşturulması gibi imkanlar ile ölçme değerlendirme süreçlerinde güvenliği sağlamayı amaçlamıştır.

 

Bahsi geçen imkanlar tüm sınavlar için uygulamaya konuşmuş ve öğrenciye özel sınav evrakları oluşturulması ve değerlendirilmesi sağlanmıştır. Ayrıca sınavlar için gerekli sürelerin sınav içeriğine uygun olarak belirlenmesi, ilgili öğrencilerin tamamının aynı anda sınavlara katılım sağlaması ile de bu durum pekiştirilmiştir. Bunlara ek olarak öğrencilerin sınavlara katıldıkları cihazlara ait IP numaralarının takibi ve olası IP değişikliklerinin tespit edilebiliyor olması da alınan önlemlerden bir tanesidir.

 

Ancak, tüm bunlara ek olarak eğitmenler ile yapılan toplantılarda ölçme değerlendirme süreçlerinde açık uçlu sorular kullanılması ve süreç odaklı ölçme değerlendirme seçeneklerinin tercih edilmesi konusunda yönlendirmeler yapılmıştır.

 

Bu kapsamda online test sınavları ve online açık uçlu sınavların yanı sıra; kayıt altına alınan sözlü sınavlar, ödev teslim sınavları, proje sunum gibi ölçme değerlendirme seçenekleri ile sınavlar gerçekleştirilebilmiştir.

 

Yıldız Teknik Üniversitesi Örneği

 

Ülkemizin önemli üniversitelerinden olan Yıldız Teknik Üniversitesi konuya dair bir duyuru yayınlamış ve online sınav süreçlerine dair aldıkları önlemleri açıklamıştır.

 

PHI uzaktan eğitim LMS sistemini kullanmakta olan üniversite karışık sorular, rastgele sorular, sorular arası geçiş yapabilme, yalnızca bir kez giriş yapabilme, teknik aksaklık yaşan öğrencilerin tespit edilebilmesi, farklı soru tipleri ile sınav gerçekleştirebilmesi, soru havuzu oluşturma gibi özelliklerle öğrenciye özel benzersiz sınav kağıtları oluşturulması sağlanmıştır (Şanlı, 2020).

 

Cumhuriyet Üniversitesi Örneği

 

Cumhuriyet Üniversitesi, tüm dersler için standart bir ölçme değerlendirme yapılması konusunda karar alan nadir üniversitelerden bir tanesidir. Her bir ders için; kısıtlı sayıda soru ve kısıtlı bir süre ile sınav güvenliğini sağlamayı hedefleyen üniversite öğrencilere sisteme giriş için yalnızca bir hak tanıyacağını açıklamıştır. Ancak özel durumları olan dersler için farklı bir ölçme değerlendirme yapılması konusunda da bir engelleme yapmayan üniversite hazırlanan sistemin yalnızca online test sınavları için imkan sağladığını, farklı sınav türleri için tüm sorumluluğun eğitmende olduğunu belirtmiştir.

 

Ege Üniversitesi Örneği

 

Ege Üniversitesi, tüm dersler için ölçme değerlendirme süreçlerinin ödev ve proje teslimi şeklinde yapılması konusunda karar alan nadir üniversitelerden bir tanesidir. Her bir ders için; öğrencilerin hazırladıkları ödev ve projeleri sisteme yüklemelerine olanak sağlanmıştır.

 

Anadolu Üniversitesi

 

Uzaktan eğitim konusunda ülkemizin en önemli üniversitesi olan Anadolu üniversitesi online ölçme değerlendirme süreçlerinde gerekli olan tüm seçenekleri kullanıma sunmuştur. Ödev, çoktan seçmeli testler, proje hazırlama, video-ses kaydı gibi seçenekler ile süreci devam ettirebilmiştir.

 

 

 

 

 

 

 

Dünya’da Online Sınav Süreçleri Ve Örnek Uygulamalar

 

Pandemi süresince ülkemizde olduğu gibi Dünya’da da pek çok üniversite kendi kararlarını almış, daha iyi bir eğitim süreci için gerekli olduğunu düşündüğü sistemi uygulamaya çalışmıştır. Bu durum ölçme değerlendirme süreçlerini de içerisine almış ve bir birinden farklı pek çok örnek ortaya çıkmıştır.

 

Londra İmparatorluk Üniversitesi Örneği

 

Londra İmparatorluk Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencileri “açık kitap” ile sınavlara katılım sağlamış ve üç aşamalı bir sınav tabi tutulmuşlardır. Öğrencilere örnek bir hastanın durumu anlatılmış, değerlendirmeleri istenmiştir. Daha sonra bu değerlendirmeler üzerinden hastaya ait kan değerleri ve gerekli bilgiler paylaşılmış ve tanı koymaları istenmiştir. Son aşamada ise hastaya dair sorularında yer aldığı bir online test sınavı gerçekleştirilmiştir.

 

Yapılan açıklamada, sınav “açık kitap” formatında olmasına karşın, konuyla ilgili yeterli bilgiye sahip olmadan çevrimiçi bilgi arayarak sınavda başarılı olmanın mümkün olmayacağı ifade edilmiştir (Celep, 2020).

 

Çin Eğitim Bakanlığı Örneği

 

Çin Eğitim Bakanlığı örneği olmayan bir uygulamaya imza atarak online sınavlarda gözetmen konusunda yeni bir yaklaşım ortaya koymuştur. Pilot uygulaması gerçekleştirilen yöntem ile online sınavlarda öğretmenler öğrencileri online olarak gözlemlerken; ebeveynler ise evde gözlemci olarak sınavlara katılmıştır (Celep, 2020).

 

 

Fransa Eğitim Bakanlığı Örneği

 

Fransa‘da yer alan pek çok üniversitede yükseköğretimde yer alan öğrencilerin başarı durumlarının belirlenmesinde online sınavlardan farklı olarak öğrencilerin kişisel ve akademik bilgilerinin yer aldığı dosyalarının değerlendirilmesi söz konusu olmuştur (Celep, 2020).

KAYNAKLAR

 

  • Duart, J. & Martínez, M. (2001). Evaluación de la calidad docente en entornos virtuales deaprendizaje, ttp://reddigital.cnice.mec.es/6/Documentos/docs/articulo12material.pdf (Erişim tarihi: 26.08.2019)
  • Duart, J. M., & Sangrá, A. (2000). Aprender en la virtualidad. Barcelona: Gedisa,Kenrie Hylton, Yair Levy, Laurie P. Dringus, Computers & Education, Volumes 92– 93, January–February 2016, Pages 53-63.
  • Natal, D. (1998). On-Line Assessment: What, Why, How. Imagen Multimedia Corp., Lompoc, CA., (ERIC Document Reproduction Service No. ED419552).
  • Dommeyer, C.J., Baum, P., Hanna, R.W., Chapman, K.S. (2004). Gathering faculty teaching evaluations by inclass and online surveys. Assessment & Evaluation in Higher Education, 29(4), 611-623
  • Sampson, J.P. (2000). Using the Internet to enhance testing in counseling. Journal of Counseling and Development.
  • Helgeson, S. L., Kumar, D. D. (1993). A Review of Educational Technology in Science Assessment. National Center for Science Teaching and Learning, Columbus, Monograph Series Number 7, OH., (ERIC Document Reproduction Service No. ED366507)
  • Yağcı, M., Ekiz, H. ve Gelbal, S.(2011). 5th International Computer & Instructional Technologies Symposium 22-24.
  • Im Y. Jung and Heon Y. Yeom (2009). IEEE Transactions On Education, Vol. 52, No. 3. Rovai, A. P. ve Barnum, K. T., (2003). On-Line Course Effectiveness: An Analysis Of Student Interactions and Perceptions Of Learning, Journal Of Distance Education, 18 (1), ss.57- 73
  • Kumar A. V., Rathi M. (2019). Keystroke Dynamics: A Behavioral Biometric Model for User Authentication in Online Exams Senthil.
  • Celep (2020). COVID-19 Salgını ve Sınavlar. https://tedmem.org/covid-19/covid-19-salgini-ve-sinavlar (Erişim tarihi: 05.12.2021)
  • Şanlı A. (2020). https://www.hurriyet.com.tr/egitim/uzaktan-kopyayi-onleyen-sistem-41691254. (Erişim tarihi: 05.12.2021)
  • Sputniknews (2020). Uzaktan sınavda kopyaya karşı aynalı önlem. https://tr.sputniknews.com/20201219/uzaktan-sinavda-kopyaya-karsi-aynali-onlem-1043432755.html (Erişim tarihi: 05.12.2021)
  • Medimagazin (2020). Tıp öğrencisinden online sınavda profesörü bile şaşırtan kopya çekme yöntemi. https://www.medimagazin.com.tr/hekim/tip-egitimi-tus/tr-tip-ogrencisinden-online-sinavda-profesoru-bile-sasirtan-kopya-cekme-yontemi-2-22-92866.html (Erişim tarihi: 05.12.2021)

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.