Nicel Araştırma Notları

Bilim nedir ?

Bir amaç doğrultusunda nedensellik ilkesi ile deney, gözlem, ölçütler aracılığı ile sistematik çalışmadır.

Bilimsel bilgi hangi yol yada süreç ile elde edilir ?

Bilgiye ulaşmak bir süreçtir. Bu süreçte bilimsel bilgi elde edebilmek için takip edilmesi gereken adımlar söz konusudur. Bu sayede bilginin geçerliliği ve güvenirliği sağlanmış olur. Kullanılacak yöntem (desen, strateji) değişse de adımlar aşağıdaki gibidir :

  • -problemi belirle
  • -alanyazın tara
  • -hipotez oluştur
  • -yöntem belirle-
  • -veri topla
  • -analiz et
  • -yorumla
  • -rapoarla

Bilimsel süreçlere yön veren paradigmalar nelerdir ?

Temelde pozitivist (akılcı) ve yorumlayıcı yaklaşım söz konusudur.

Akılcı yaklaşımda nesnel, kestirilebilir, evrensel, genellenebilir, keşifci yaklaşım söz konusudur.

Yorumlayıcı yaklaşımda bakış açısı, kestirilemez, öznel, durumsal, yorumlayıcı yaklaşım söz konusudur.

Nitel araştırmanın temel özellikleri nelerdir ? Nicel yaklaşım ile karşılaştırarak açıklayınız.

Nicel yaklaşım nesneldir. Doğruya ulaşmak söz konusudur. Ancak nitelde bilgiye ulaşmak değil bilgiyi oluşturmak söz konusudur.

Nicel araştırmada sürece dahil olmak değil gözlemlemek ve ölçmek söz konusudur. Ancak nitelde araştırmacı sürece katılımcı ya da gözlemci olarak; veya bakış açısını yansıtarak dahil olur.

Nicel araştırmada genelleme ve evrensellik söz konusudur. Ancak nitelde  öznel bir yaklaşım vardır. Genelleme daha sınırlıdır. Genelleme ve geçerlilik için benzer çalışmaların veriler tekrarlanana kadar devam etmesi gerekir.

Nicel araştırmada tahmin ve öngörülebilirlik söz konusudur. Ancak nitelde öznel bir yaklaşım ve araştırmaya dahil olan birey, zaman ve mekan özelliklerinin sabit olmaması sebebi ile yorumlama yapılabilir ancak tahmin ya da öngülebilirlikten bahsedilemez.

Nicel araştırma mevcut kuramlar temelinde başlar. Ancak nitelde kurama ulaşma ile sonlanır.


Nitel araştırmada kullanılan desenler hangileridir ? Örnekler ile açıklayınız.

Nitel araştırmada desenler kesin çizgiler ile birbirinden ayrışmaz. Doğası gereği esnek bir yapıda olan nitel araştırmada desenler küçük farklar ile birbirinden ayrışır.

Kültür analiz :

Toplumların sahip oldukları kültürel birikim ve kabul edişlerin durum yada olgular üzerine olan etkisinin incelenmesidir. Bu kültürel birikimin birey davranışlarına olan etkisini incelemek temel amaçtır.

Örnek : Okul bahçesinde sosyalleşme süreçleri nasıl gerçekleşiyor?

Bu çalışma için araştırmacı gözlemci ya da katılımcı olarak okul bahçesinde yer alabilir. Hem genel gözlemler ile süreci inceleyebilir, hem de sonrasında yapabileceği olası görüşmeler öncesi tespitler yapabilir. Tüm sürecin kayıt altına alınması büyük önem taşır.

Olgubilim analiz :

Fenomoloji olarak tanımlanabilir. Var olduğu bilinen yada hissedilen ancak açıklanamayan durum ve olaylar için bireylerin algılarının incelenmesidir. Durum yada olayların bireyler için ne ifade ettiğini tespit etmeyi amaçlar.

Örnek : Öğrenciler için okul bahçesinde olmak ne ifade eder?

Görüşmeler ile bilgi toplamak söz konusudur. Yapılan görüşmelerde okul bahçesinin öğrenciler tarafından nasıl algılandığını tespit etmek üzere yarı yapılandırılmış formlar ya da sohbetler ile gerçekleştirilir.

Kuram oluşturma :

Mevcut kuramlar ile açıklanamayan durumları açıklamak üzere yapılan çalışmalardır. Kuram oluşturabilmek için veril toplama süreçlerinin farklı zaman ve mekanlarda tekrar edilmesi, birden fazla örneklem ile çalışmalar gerçekleştirilmesi önemlidir.

Örnek : Okul bahçesinde sosyalleşmeye olan katkısı nedir?

Gözlem ve görüşme ile toplana veriler ile okul bahçesinin öğrencilerin sosyalleşmesine olan etkisinin açıklanması söz konusudur.

Durum çalışması :

Bir durum yada olgunun münferit olarak kısıtlı bir zaman yada mekan içerisinde incelenmesidir.

Örnek : Okula yeni gelen öğrencinin okul bahçesindeki sosyalleşme sürecini nasıl gerçekleşir?

Okula yeni gelen bir öğrenci özelinde yapılan gözlem ve daha sonra yapılan görüşme ile sosyalleşme süreçlerinin takip edilmesidir.

Eylem çalışması :

Bir durum yada olguya dair karşılaşılan sorunlara çözüm üretme çalışmasıdır. Eylem çalışmasını diğer çalışmalardan farkı sonuçta bir çözüm üretilmesi zorunluluğudur.

Örnek : Okul bahçesinde yaşanan kavgalar\sorunlar nasıl giderilebilir?

Yapılan gözlem ve görüşmeler ile tespit edilen sorunlara dair çözümler üretilerek bu çözümlerin uygulanması sonuçlarının kontrol edilmesidir.


Nitel araştırma yöntemleri ile çözülebilecek farklı durumlar yazınız. Amaç ve alt amaçları ile birlikte desen seçimleri hakkında bilgi veriniz.

Kültür analizi : Kırsal kesimden gelen öğrencilerin rehberlik hizmetlerine dair algılarının incelenmesi

Amaç: rehberlik hizmetlerine dair farklı kültürlerde algıların tespit edilmesi

Alt amaç: kırsal kesimden gelen öğrencilerin rehberlik hizmetlerinden faydalanmasının sağlanması

Bireylerin rehberlik hizmetlerine dair sahip oldukları algıları oluşturan kültürel değerlerin tespit edilmesi, açıklanması amacı ile uzun süreli gözlemler ve görüşmeler yapılabilir. Buna ek olarak bahsi geçen kültüre dair daha önce yapılan çalışmaların ve oluşturulan dokümanların incelenmesi de faydalı olacaktır.

Olgubilim analizi : Başarısız öğrencilerin başarısızlık algılarının incelenmesi

Amaç: öğrencilerin başarısızlık algısının tespit edilmesi

Alt amaç: başarısız öğrencilerin başarısızlığa dair algılarının tespit edilerek başarısızlık nedenlerinin ortadan kaldırılmasına katkı sağlanması

Bu çalışmada öğrencilerin başarısızlık kavramına dair algılarının tespit edilmesi amacıyla görüşmeler yapılması faydalı olacaktır.

Kuram oluşturma : Öğrencilerin etkileşimsiz ders materyallerine dair deneyimleri nelerdir

Amaç: etkileşimsiz ders materyallerinin üniversite öğrencilerinin üniversite deneyimine olan etkisinin tespit edilmesi

Alt amaç: öğrencilerin etkileşimsiz ders materyallerine dair algılarının tespit edilerek geliştirilmesini sağlamak

Mevcut kuramlar ile açıklanamayan bu durum gerekli gözlem, görüşme ve doküman inceleme ile yeterli sayıda örneklem ile tekrar edilerek kuramlaştırılmasıdır.

Durum çalışması : Okula yeni gelen öğrencinin sosyalleşme sürecinin incelenmesi

Amaç: Okul bahçesinde sosyalleşme sürecinin nasıl gerçekleştiğinin tespit edilmesi

Alt amaç: Okul bahçesinde sosyalleşmeyi engelleyen ya da destekleyen durumların tespit edilmesi.

Eylem çalışması : Okul bahçesinde yaşanan çatışmaların incelenmesi

Amaç: okul bahçesinde yaşanan sorunlara dair çözüm üretmek

Alt amaç : okul bahçesinde yaşanan sorunları kaynağının tespit edilmesi


Nitel araştırmada örneklem büyüklüğü nasıl belirlenir?

Nitel araştırmalarda örneklem büyüklüğü; araştırma odağı, veri miktarı ve kuramsal örneklem ile tespit edilir.

Araştırma odağı : Araştırmada amaca uygun olarak örneklem tespiti yapılır.

Veri miktarı : Sonuçlara ulaşabilmek için gerekli ve yeterli veri miktarına ulaşılması önemlidir. Burada yeterliliğe araştırmacı tarafından karar verilir. Ancak araştırmacı gerekli olan veri ve katılımcı sayısına araştırma deseni ve amacına uygun olarak karar verir.

Kuramsal örneklem : Araştırma desenine ve amacına uygun olarak nitel araştırma ilkelerine uygun olarak örneklem sayısının belirlenmesidir.


Nitel araştırma örneklem çeşitleri nelerdir?

Nitel araştırmada amaçlı örneklem tercih edilir. Bunun sebebi kullanılan veri toplama yöntemleri nedeni ile zaman ve maliyet sorunudur. Bu yüzden amaca en uygun örneklemin tercih edilmesi söz konusudur. Nicel araştırmaya göre katılımcı sayısı ve veri miktarı oldukça azdır.

Aşırı-aykırı durum örneklemesi: seçilen grupların derinlemesine incelenmesi için tercih edilir.

Maksimum çeşitleme örneklemesi: amaca uygun olarak ilgili evrende yer alan farklılıkların minimum sayıya indirgenmesidir.

Benzeşik durum örneklemi: amaca uygun olarak doğrudan tespit edilen (sorunlu olduğu görülen) katılımcılara yönelmektedir.

Tipik durum örneklemi: Uç özelliklerden vazgeçerek ortalama özelliklerde bir örneklem oluşturulmasıdır.

Kartopu örneklemi: Yapılan görüşmeler sırasında edinilen bilgiler ışığında örneklemin büyütülmesi ile oluşur.

Ölçüt örneklem : amaca uygun olarak araştırmacı tarafından belirlenen özelliklere sahip katılımcıların seçilmesidir.

Doğrulayıcı-yanlışlayıcı örneklem: amaca uygun olarak sonuçların doğrulanması veya yanlışlanması için özel olarak oluşturulan örneklemdir.

Kolay ulaşılabilir örneklem: araştırmacının kendi çevresinden oluşturduğu örneklem.


Nitel araştırmada hangi veri toplama yöntemleri kullanılır?

Görüşme

Olgu veya durumun derinlemesine irdelenebilmesi için araştırmacı ve katılımcıların bir araya geldiği esnek yapıdaki yöntemdir. Görüşmede; katılımcının rahat ve güvende hissetmesi, yönlendirme ve manipülasyondan kaçınılması büyük önem taşır.

Görüşmeler sohbet havasında gerçekleştirilebileceği gibi yapılandırılmış formlar ile gerçekleştirilebilir. Ancak her durumda da araştırmacıya görüşmenin gidişatına göre esnek bir yaklaşım sergileme imkanı sunar.

Görüşme, birebir ve odak grup görüşme olarak iki farklı şekilde gerçekleştirilebilir. Grup odak görüşmelerinde birden fazla katılımcının bir arada olduğu ve araştırmacı tarafından yönetilen bir ortamda katılımcıların tamamının diğerinin cevaplarını da duyabileceği yöntemdir.

Gözlem

Araştırmacını gözlemci veya katılımcı olarak incelenmesine karar verilen ortamda bulunması ve durumu\olayı anlaması yöntemidir. Araştırmacının ortamın doğal yapısını bozmadan gözlemlemesi önem arz eder.

Doküman analizi

Görüşme ve gözlem mümkün olmadığı durumlarda daha önceden hazırlanmış kaynakların kullanılması durumudur.


Birebir ve çoklu katılım ile gerçekleştirilen görüşmelerin olumlu ve olumsuz yanları nelerdir?

Olumlu Olumsuz
Göüşme * derinlemesine irdeleme
* doğrudan bilgi
* teyit edilebilirlik
* yönetim kolaylığı
* katılımcının gözlenebilmesi
* kontrol edebilme
* zaman
* maliyet
* katılımcı bulma zorluğu
* yanlılık
* gizlilik sorunu
Odak grup görüşme * geniş örneklem
* grup yaratıcılığı
* etkileşim
* zengin sonuçlar
* zaman
* maliyet
* yönetme zorluğu
* daha az soru ile çalışma
* kayıt altına alma ve analiz zorluğu
* bazı konuların konuşulamaması

Hangi görüşme türü hangi durumlarda tercih edilir?

Nitel araştırmada veri toplama yöntemleri birlikte kullanılabilir ve bu oldukça yaygındır. Özellikle grup odak görüşmeleri ve birebir görüşmeler birbiri ardına kullanılabilir. Bireyin grup içerisinde verdiği cevaplar üzerine birebir görüşmede derinlemesine inilebilir.

Görüşmeler; kültür-olgu-durum-kuram oluşturma-eylem araştırmalarının tamamında kullanılabilir.

Aynı zamanda bu görüşmeler yapılandırılmış veya yapılandırılmamış olarak iki farklı şekilde de gerçekleştirilebilir.

Yapılandırılmış – yarı yapılandırılmış görüşme: daha çok belli bir durum yada olaya dair katılımcıların algılarındaki paralellikleri ve farklılıkları tespit etmek amacı ile kullanılır. Tüm desenlerde tercih edilebilir.

Yapılandırılmamış görüşme: daha çok katılımcıya farkettirmeden yapılan çalışmalarda ve araştırma konusuna dair gerekli bilgilerin elde edilebilmesi için tercih edilen yöntemdir. Görüşmenin hangi istikamette devam edeceği kestirilemez ve genllikle bu konuda bir sınırlama yoktur.


Görüşme formu hazırlama ilkeleri nelerdir?

Anlaşılır sorular yazma: anlam kaymaları veya anlatım bozukluklarından uzak, anlaşılır sorular hazırlanmalıdır.

Odaklı sorular: sorular araştırma amacına uygun olarak, çerçevenin dışına çıkmadan, soyut kavramlardan uzak, katılımcı deneyimleri ile algılanabilecek sorular hazırlanmalıdır.

Açık uçlu sorular: sorular tek kelime ile cevaplanamayacak, katılımcının neden, niçin sorularına da cevap verebileceği şekilde hazırlanmalıdır.

Yönlendirmelerden kaçınma: sorular katılımcıyı yönlendirecek ya da araştırmacının görüşlerini dikte edecek formatta olmamalıdır.

Çok boyutlu sorular sormama: sorular yalnızca bir cevaba yönelik olmalı, faydaları-zararları-önemi gibi sorular tek bir soru içerisinde yer almamalıdır.

Alternatif sorular: aynı sorular farklı şekillerde tekrar sorulabilir.

Farklı türlerde sorular sorma: katılımcılara göre değişiklik gösterecek şekilde açık uçlu yada yapılandırılmış sorulara aynı anda yer verilebilir.

Soru düzeninde mantık: sorular kolaydan zora, genelden özele ve katılımcıyı hazırlayacak şekilde sıralanmalıdır.


Gözlem yöntemi için dikkat edilecek olan hususlar nelerdir? Hazırlık ve uygulama boyutları nelerdir?

Ntel bir çalışmada gözlem yapılacak ise; gözlenecek olan durum veya olaya dair neyin gözleneceği ve nasıl gözleneceği net olarak tespit edilmelidir.

Gözlenecek olan durum ya da olayın hangi araçlarla ve nasıl kayıt altına alınacağının belirlenmesi gerekir. Burada kamera kullanımı gibi ortamın doğallığına zarar verecek durumlar söz konusu ise bu doğallığın tekrar sağlanması veya katılımcıların bu durumu kabullenmesi için gerekli gerekli çalışmalar yapılmalı, zamanın tanınmalıdır.  Araştırmacının katılımcı olarak yer alacağı araştırmalarda da bu durum göz önünde bulundurulmalıdır.

Gözlem sürecinde elde edilen kayıtlar dikkatlice ve birden çok kez incelenmeli, derinlemesine analiz yapılmalıdır.

Gözleme başlamadan önce bir gözlem formu oluşturulmalıdır. Bu formda Gözlem formu için gerekli kontrol listelerine yer verilmelidir.

Gözlemin doğası gereği; ortamın fiziksel boyutu, sosyal boyutu, gerçekleştirilen etkinlikler, kullanılan dil gibi olguların da gözlemlenmesi ve kayıt altına alınması gerekir.

Araştırmacı tarafından alınan notlar daha sonra yapılacak açıklamalar için oldukça önemlidir. Araştırmacının bu notlar üzerinden yorumlara ve çıkarımlara ulaşması söz konusudur.


 Doküman analizinde yaşanabilecek sorunlar nelerdir?

Yanlılık: dokümanı oluşturanların yanlı olabilmeleri göz ardı edilemez.

Seçilmişlik: Yazarın önemi yazılanın önemini gösterir ve geleceğe aktarımı kolaylaşır. Bu nedenle önemli yazarları olmayan bazı önemli kaynaklara erişim mümkün olmayabilir.

Eksiklik: oldu ya da durumlar tam olarak dokümana aktarılamamış ya da bir kısmı kaybolmuş olabilir.

Ulaşılabilirlik: tüm kaynaklara aynı anda erişim söz konusu değildir.

Örneklem yanlılığı: yazarların durumları ve olayları tümüyle anlatmadığı varsayılmalıdır.

Sözel olmayan davranışlar: örneklemde yer alan bireylerin sözel olmayan davranışlarına dair bilgilere ulaşılamaz.

Stardardizasyon ve kodlama – raporlama: bir standart olmadığı için kodlama ve analiz zorlaşmaktadır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.